ABD’de seçmenler, Kongre’nin hangi partinin yönetiminde olacağını belirlemek üzere sandık başında. Sonuçlar, Başkan Donald Trump’ın kalan iki yıllık görev süresinde politikalarını ne ölçüde uygulayabileceğini de etkileyecek. Ara seçimlerde Kongre’nin iki kanadı, Temsilciler Meclisi ve Senato’nun kontrolü için mücadele ediliyor. Çok sayıda eyalette valiler ile eyalet meclisi üyeleri de seçiliyor.İlk sonuçların, ABD’nin doğu eyaletlerinden sabaha karşı gelmeye başlaması öngörülüyor.Sandıkların en son kapanacağı yer Alaska olacak. Cumhuriyetçiler halihazırda hem Beyaz Saray’ı hem Kongre’nin iki kanadını kontrol ediyor. Kongre’deki çoğunluklarını muhafaza etmeleri, Trump’ın desteklediği yasaların kabul edilmesini kolaylaştıracak.Demokratlar ise Kongre’de çoğunluğu elde edip Trump’ın politikaları üzerindeki denetimlerini güçlendirmeyi amaçlıyor. Bu seçim, Demokrat seçmenlerin çoğunluğu için partilerinin 2024 başkanlık seçimlerindeki ağır yenilgisinden sonra federal düzeyde oy kullanacakları ilk fırsat.Kamuoyu araştırmaları ve önceki ara seçimlerde görülen eğilimler, Demokratların lehine bir görünüme işaret ediyor. Ne var ki yarışların başa baş geçmesi, sonuçlara dair belirsizliği koruyor.Seçmenlerin gündeminde yaşam maliyeti var Seçim kampanyasında öne çıkan başlıklardan biri hayat pahalılığıydı.Kısmen gümrük tarifeleri ile İran’la savaşın etkisiyle artan enerji fiyatları, benzin masrafından günlük alışverişe kadar pek çok harcamayı yükseltiyor.İran savaşının ekonomiye yansımaları, çatışmaya verilen desteğin düşmesine neden oldu. Öte yandan bazı seçmenler, İran’a karşı kararlı adımlar attığı için Trump’ı destekliyor.

Seçmenler arasında ayrışmaya yol açan konulardan biri de göç politikaları. Cumhuriyetçiler, Trump’ın göreve başlamasından bu yana göçmen sayısının belirgin biçimde azaldığını söyleyerek sınır denetimlerini sıkılaştırma vaadini yerine getirdiğini savunuyor. Bazı seçmenlerse alınan sert önlemlerin aşırı olduğunu düşünüyor.Demokrat adayların önemli bir bölümü, sağlık sigortasının yüksek maliyetini kampanyalarının ana konusu yaptı. Cumhuriyetçiler ise Trump’ın reçeteli ilaçların fiyatlarını düşürmeye yönelik girişimlerini vurguluyor.Yeni veri merkezlerinin inşasına yönelik itirazlar, kimi bölgelerde farklı siyasi görüşlerden seçmenleri ortak bir noktada buluşturuyor. Hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar bu projelere karşı çıkıyor.Yaklaşık 60 milyon seçmen erken oy verdiFlorida Üniversitesi Seçim Laboratuvarı verilerine göre, Salı günü Türkiye saatiyle (TSİ) 07.30 itibarıyla kullanılan oyların sayısı 58 milyon 677 bin 62’ye ulaşmıştı.Bunların yaklaşık 31,9 milyonu yüz yüze erken oy kullanılarak, 26,8 milyonu da posta yoluyla verildi.Son yıllarda ABD’de erken oy kullanma olanağı sağlayan eyaletlerin sayısı yükseldi. Seçim İnovasyonu ve Araştırma Merkezi’nin verilerine göre, oy kullanma hakkı olan seçmenlerin yüzde 97’si bu imkânın sunulduğu bölgelerde ikamet ediyor.Michigan’da Demokratların eli daha güçlü görünüyorSenato’nun kontrolünü tayin edebilecek yarışlardan biri Michigan’da yapılıyor. Eyalette Demokrat aday, Cumhuriyetçi Mike Rogers ile yarışıyor.Seçim analiz kuruluşu Cook Political Report, son değerlendirmesinde Michigan’daki yarışı “başa baş” sınıfından “Demokratlar avantajlı” kategorisine aldı.Demokrat Parti ön seçiminde El-Sayed’in rakibi olan Haley Stevens, Pazar günü beklenmedik bir hamleyle Cumhuriyetçi Rogers’ı desteklediğini duyurmuştu. Bu karar kendi partisinden tepki aldı.Üç muhtemel sonuçSeçim sonrasında genel çerçevede üç farklı tablo oluşabilir.İlk ihtimal: Demokratların büyük bir zafer kazanması. Geçmiş ara seçimlerde sonuçlar çoğunlukla Beyaz Saray’da bulunmayan partinin lehine çıktı. Anketlerde Trump’a desteğin düşük görünmesi, savaşın ekonomik sonuçları ve tartışmalı politikalar da Demokratların işine yarayabilir.Böyle bir durumda Demokratlar, Temsilciler Meclisi’nde çoğunluk için gerekli 218 sandalyenin çok üstüne ulaşabilir. Senato’da çoğunluğu elde etmek içinse muhafazakar eyaletlerdeki bazı yarışlar da dahil olmak üzere, başa baş mücadelelerin tümünü ya da büyük kısmını kazanmaları gerekiyor.

İkinci ihtimal: Demokratların kısıtlı kazanımlar elde etmesi. Parti, Temsilciler Meclisi’nde az farkla çoğunluk sağlayabilir; Senato’da ise Cumhuriyetçilerin elindeki yalnızca bir veya iki sandalyeyi kazanabilir.Böylece Kongre’nin iki kanadı ayrı partilerin kontrolünde kalabilir. Bu durum, yasaların geçirilmesini güçleştirip siyasi tıkanmaya neden olabilir.Üçüncü ihtimal: Cumhuriyetçilerin her iki kanattaki çoğunluklarını koruması. Bunun gerçekleşmesi için başa baş yarışların çoğunu Cumhuriyetçilerin kazanması gerekiyor.Böyle bir sonuç, Trump’a seçmenlerin yeniden destek verdiğini ileri sürme ve Kongre’nin desteğini alarak iç ve dış politika hedeflerini sürdürme olanağı tanıyabilir.

Sonuçlar ne zaman netleşecek?İlk sonuçların Çarşamba günü TSİ 02.00 itibarıyla gelmesi bekleniyor. Ancak bunlar, bir partinin kazanacağının kesin gözüyle bakıldığı bölgelerden geleceği için genel görünüm hakkında kısıtlı bilgi sağlayacak.Senato yarışının yakın seyrettiği Ohio’da sandıklar TSİ 03.30’da, Maine’deyse 04.00’te kapanacak. Bu eyaletlerden açıklanacak sonuçlar, seçmenlerin eğilimlerine dair ilk önemli ipuçlarını sunabilir.ABD’de medya kuruluşları, oyların sayımı devam ederken istatistiksel modellerden yararlanarak bazı yarışların kazananlarını duyurabiliyor. Ancak oy farkının çok düşük olduğu bölgelerde bu değerlendirmeler uzun sürebiliyor.Kongre’nin kontrolünün ne zaman anlaşılacağı, sonucu belirleyecek yarışların ne kadar çekişmeli geçeceğine bağlı. 2022 ara seçimlerinin ertesi günü de Kongre’nin kontrolü için mücadele halen devam ediyordu.Eyaletlerde de kritik oylamalar yapılıyorSeçmenler yalnızca Kongre’nin nasıl şekilleneceğine karar vermiyor. 2028 başkanlık seçimlerinde kilit rol oynayabilecek pek çok eyalette valiliklerin ve eyalet meclislerinin kontrolü de oylanıyor.Beş eyalette trans haklarıyla ilgili meseleler, bazı eyaletlerde ise kürtaj düzenlemeleri halkın oyuna sunuluyor. California’da seçmenler, milyarderlerin servetini hedef alan ve tartışma yaratan yeni bir vergi önerisini değerlendiriyor.